Πόσες φορές έχει τύχει να δείτε το παιδί σας να απολαμβάνει το παιχνίδι με την άμμο στην παιδική χαρά, να πηδάει σε λιμνάζοντα νερά που βρήκατε τυχαία στον δρόμο σας, να παίζει με το φαγητό την ώρα που τρώει και να λερώνεται, είτε να παίζει με το νερό την ώρα του μπάνιου; Όλες αυτές είναι συμπεριφορές, μέσα από τις οποίες το παιδί ανακαλύπτει τον κόσμο γύρω του, καθώς και τον ίδιο του τον εαυτό. Είναι ένας τρόπος παιχνιδιού, έκφρασης και αναζήτησης, μέσω του οποίου το παιδί κερδίζει περισσότερα απ’ όσα μπορείτε να φανταστείτε!

Το συγκεκριμένο είδος παιχνιδιού είναι γνωστό ως αισθητηριακό παιχνίδι και αρκετές έρευνες έχουν δείξει τα οφέλη που προσφέρει σε παιδιά, τόσο μικρότερων όσο και μεγαλύτερων ηλικιών. Ας γνωρίσουμε, όμως, λίγο καλύτερα τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε στο αισθητηριακό παιχνίδι.

Τι είναι το αισθητηριακό παιχνίδι;

Το αισθητηριακό παιχνίδι είναι ένα είδος παιχνιδιού μέσα από το οποίο το παιδί γίνεται δημιουργικό, χρησιμοποιώντας αντικείμενα με διαφορετικούς τρόπους, δίνοντας έμφαση στην ενεργή εξερεύνηση των υλικών και των ιδιοτήτων τους. Είναι κάθε παιχνίδι μέσα από το οποίο το παιδί χρησιμοποιεί και αναπτύσσει τις 5 αισθήσεις του (όραση, ακοή, αφή, γεύση, όσφρηση). Όταν για παράδειγμα σκάβει με τα χέρια στην άμμο, παίζει με τις φούσκες και το νερό, αναμιγνύει διαφορετικά υλικά μεταξύ τους, υγρά και στερεά, ακόμα και όταν παίζει με τις δακτυλομπογιές.

Τα προφανή οφέλη που θα αναγνωρίζαμε είναι πως το παιδί με αυτή του την ενασχόληση διασκεδάζει και ανακαλύπτει τον κόσμο γύρω του. Στην πραγματικό όμως το παιδί καλλιεργεί και αναπτύσσει πολλά περισσότερα. Πιο συγκεκριμένα, στην προσπάθειά του να κατανοήσει και να εκφράσει την εμπειρία που βιώνει, το παιδί αναπτύσσει τις γλωσσικές του ικανότητες, του δίνεται η δυνατότητα, να ανακαλύψει χρώματα, υφές και σχήματα, να εξοικειωθεί με μαθηματικές και χωρικές έννοιες καθώς και να αντιληφθεί την έννοια των τριών διαστάσεων. Παράλληλα δίνονται ευκαιρίες επίλυσης προβλημάτων και κατανόησης των εννοιών αίτιου και αποτελέσματος, στοιχεία σημαντικά στην πορεία ανάπτυξης του παιδιού. Επιπλέον, το αισθητηριακό παιχνίδι ενισχύει την κινητική ανάπτυξη του παιδιού, την ισορροπία, τον έλεγχο του σώματος, τον συντονισμό των κινήσεων, καθώς και την αδρή και λεπτή κινητικότητα. Αναφορές γίνονται, σχετικά με το αισθητηριακό παιχνίδι, πως ενισχύει την φαντασία και την δημιουργικότητα του παιδιού, παρέχει μια πηγή νοήματος και μια αίσθηση αυτονομίας, στοιχεία που προάγουν την ψυχική ευημερία και  την συναισθηματική ανάπτυξη του.

Αισθητηριακό παιχνίδι και καθημερινότητα

Πως θα εντάξουμε λοιπόν το αισθητηριακό παιχνίδι στην καθημερινότητα των παιδιών μας, με έναν εύκολο και αποδοτικό τρόπο; Μια καλή ευκαιρία είναι η ώρα του μπάνιου, η πιο απλή δραστηριότητα είναι να αφήσετε το παιδί να παίξει με το νερό και τις σαπουνάδες, δίνοντάς του όμως χρόνο για εξερεύνηση και ελευθερία κινήσεων, μπορείτε να γεμίσετε την μπανιέρα με νερό και να ρίξετε μέσα ροδοπέταλα, διάφορα φύλλα δέντρων, είτε να παίξετε με το φως και τα χρώματα και να ρίξετε ράβδους Lightstick ενώ παράλληλα μειώνετε τον φωτισμό στον χώρο. Μια καλή ιδέα είναι η ζωγραφική στο μπάνιο, το μόνο που χρειάζεστε είναι αφρός ξυρίσματος και χρώματα ζαχαροπλαστικής (εναλλακτικά μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μπογιές που φεύγουν με νερό). Αναμειγνύοντας αυτά τα δύο υλικά έχετε έτοιμες τις μπογιές των παιδιών, ενώ τα πλακάκια του μπάνιου θα φιλοξενήσουν τις δημιουργίες τους! Θα μπορούσατε ακόμα να βάλετε στο μπάνιο τα κουβαδάκια της παραλίας, ένα ποτιστήρι και ποτήρια διαφόρων μεγεθών, να προσθέσετε λίγο νερό με χρώμα ζαχαροπλαστικής και να αφήσετε το παιδί να πειραματιστεί με το νερό, τα χρώματα και τα δοχεία. Υλικά όπως ένα νεροπίστολο και νεροβόμβες μπορεί να γίνουν πολύ διασκεδαστικά για τα παιδιά.

Μην ξεχνάτε πως ευκαιρίες για αισθητηριακό παιχνίδι εμφανίζονται καθ΄ όλη την διάρκεια της ημέρας. Κατά την διάρκεια του φαγητού, όταν το παιδί ζωγραφίζει με τις μπογιές, όταν παίζει με την άμμο και το χώμα. Είναι σημαντικό σε αυτές τις στιγμές να δίνεται χώρο και χρόνο στο παιδί σας για εξερεύνηση, να μην διστάζετε να συμμετέχετε ενεργά στην διαδικασία, να κάνετε ανοιχτές ερωτήσεις όπως «Αναρωτιέμαι γιατί συμβαίνει αυτό;» ή «Τι θα συνέβαινε αν πρόσθετα περισσότερο νερό;», να αφήνετε το παιδί να εξερευνήσει με όλες του τις αισθήσεις και όλο του το σώμα. Μην φοβάστε να το αφήσετε να λερωθεί, μπορείτε να καλύπτεται την επιφάνεια στην οποία παίζει με πλαστικές διαφάνειες και να αφαιρείτε όσο το δυνατόν περισσότερα ρούχα για να διευκολύνεται την όλη διαδικασία.

Το αισθητηριακό παιχνίδι προσφέρει πολλές ευκαιρίες μάθησης στο παιδί και οι αισθητηριακές εμπειρίες της πρώιμης παιδικής ηλικίας παίζουν σημαντικό ρόλο στην πορεία ανάπτυξης του παιδιού. Ας δώσουμε λοιπόν περισσότερες  ευκαιρίες στα παιδιά να ανακαλύψουν τον κόσμο γύρω τους, χρησιμοποιώντας όλες τους τις αισθήσεις και μαζί τους ας αφεθούμε και εμείς στην εμπειρία αυτή, και που ξέρετε ίσως δούμε και νιώσουμε τον κόσμο με άλλα μάτια!

Eπιμέλεια: Τσιγκαροπούλου Νίκη, Εργοθεραπεύτρια

Πηγές:
Duffy, Β. (2007). All about…messy play. Ανακτήθηκε 13 Σεπτεμβρίου 2020 από: http://www.keap.org.uk/early-years-resources/messy-play-bernadette-duffy
Gaol, F. L. (2015). Interdisciplinary Behavior and Social Sciences. London: Taylor & Francis Group
Gascoyne, S. (2017). Patterns and attributes in vulnerable children’s messy play. European Early Childhood Education Research Journal, 25:2, 272-291. doi: 10.1080/1350293X.2017.1288019