Καθώς τα παιδιά μαθαίνουν νέες λέξεις και χτίζουν το πρώιμο λεξιλόγιό τους, δεν είναι πάντα ένας εύκολος δρόμος. Ειδικότερα για τα παιδιά που εμφανίζουν καθυστέρηση στην ομιλία ή δυσκολία στην οργάνωση του λόγου (www.selle.gr).

Ο κύριος τρόπος που μαθαίνουν τη γλώσσα τα παιδιά έχει να κάνει με τα όσα ακούνε στην καθημερινότητά τους (https://student.cc.uoc.gr/).

 Σκεφτείτε το εξής:

Ενώ είστε έξω με το παιδί και κάνετε μια βόλτα η μητέρα εστιάζει σε ένα ζώο με 4 πόδια και λέει” Κοίτα αυτό το μικρό σκυλάκι!”. Το ότι υπάρχει ένα μικρό σκυλί στο δρόμο και η μητέρα εστιάζει σε αυτό δίνει στοιχεία στο παιδί για το τί μιλάει. Αλλά το παιδί πρέπει ακόμη να μάθει:

• Ποιες λέξεις από αυτές που χρησιμοποιεί η μητέρα αναφέρονται στο ζώο (Μιλάει για το ζώο που είναι “μικρό”?)
• ότι η λέξη “σκύλος” αναφέρεται σε αυτό το συγκεκριμένο τετράποδο ζώο(και όχι σε κάποια άλλα ζώα όπως γάτες και ρακούν).

Ότι υπάρχουν πολλοί τύποι ζώων που ονομάζονται “σκύλοι”. (σκεφτείτε πόσες ράτσες σκύλων υπάρχουν και όλοι είναι διαφορετικοί).

Αυτή είναι αρκετή πληροφόρηση, για να μάθει μια απλή λέξη! Τα παιδιά αναπτύσσουν αυτή τη δεξιότητα καθημερινά, ενώ αλληλεπιδρούν με τους γονείς ή με όλους όσους συναναστρέφονται. Καθώς ακούν τη γλώσσα μιλούν για τις καθημερινές τους δραστηριότητες και ρουτίνες, και αναπτύσσουν την κατανόηση του τί σημαίνουν οι λέξεις και πώς χρησιμοποιούνται. Συνήθως κατανοούν μια λέξη πριν την χρησιμοποιήσουν και πρώτα μαθαίνουν ονόματα/ουσιαστικά(ονόματα ανθρώπων, τοποθεσιών και πραγμάτων). Μετά προσθέτουν απλά ρήματα και επίθετα στο λεξιλόγιό τους. [1]

Ενώ μαθαίνουν για τις λέξεις, χρησιμοποιούν κάποιες από αυτές για να εκφραστούν. Αυτό σημαίνει ότι, πρώιμα, μπορεί να χρησιμοποιούν μια λέξη για να αναφερθούν σε όλα τα πράγματα που έχουν παρόμοια χαρακτηριστικά(σα να λέμε χρησιμοποιούν τη λέξη σκύλος για όλα τα τετράποδα ζώα). Και ακόμη και όταν ακούν μια λέξη συχνά, μπορεί να μην κατανοούν τη σημασία της ή δυσκολεύονται να την ανακαλέσουν και να την χρησιμοποιήσουν σωστά. [1]

Παιδιά που εμφανίζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας (https://dspace.lib.uom.gr/) εμφανίζουν τον ίδιο τρόπο εκμάθησης των λέξεων με τα τυπικά παιδιά, με τη διαφορά ότι τους παίρνει περισσότερο καιρό να κατανοήσουν τις λέξεις και είναι απαραίτητο να τις ακούσουν περισσότερες φορές και να τις παρατηρήσουν σε περισσότερες καταστάσεις πριν τις χρησιμοποιήσουν στις συνομιλίες τους. [2]

Υπάρχουν κάποιοι τρόποι που οι γονείς  και όσοι συναναστρέφονται με τα παιδιά μπορούν να εφαρμόσουν ώστε να κάνουν την εκμάθηση των λέξεων πιο εύκολη.

Όλοι μαθαίνουμε ευκολότερα όταν περνάμε ωραία, όταν εμπλεκόμαστε σε ευχάριστες δραστηριότητες. Δε χρειαζόμαστε κάρτες και εξειδικευμένα παιχνίδια. Χρειαζόμαστε έναν ακόμη για να αλληλεπιδράσουμε και να μας δοθούν ευκαιρίες να ακούσουμε νέες λέξεις.

• Μιλήστε για πράγματα που ενδιαφέρουν το παιδί ή που του τράβηξαν την προσοχή.
• Επανάληψη, επανάληψη, επανάληψη. Η επανάληψη είναι “μήτηρ μαθήσεως”. Επανάληψη, όμως μέσα από εμπειρίες. Για παράδειγμα, όταν το παιδί διψάει και το έχετε καταλάβει, την στιγμή που δίνετε το νερό πείτε τη λέξη “Νερό” ή την πρόταση “Θέλω νερό”. Είναι πολύ βοηθητικό.
• Δώστε νέες λέξεις με κάθε ευκαιρία. Αν κρατάτε κάποιο αντικείμενο πείτε, αφού του τραβήξετε την προσοχή “Κοίτα ένα πορτοκάλι!” ή  όταν κάνετε μια χειρονομία με το χέρι σας “Όχι”, ‘Ευχαριστώ” ,”Γεια!”[3].
• Μην πιέζετε το παιδί να επαναλαμβάνει ότι λέτε ή να σας αντιγράφει.
• Εστιάστε σε αυτό που λέει και επεκτείνετέ το. Παραδείγματος χάριν, όταν δει ένα ψάρι σε μια γυάλα και πει ‘Ψάρι” εσείς επεκτείνετέ το λέγοντας “Ένα ψάρι που κολυμπάει στο νερό”. Έτσι αναπτύσσει και τη μορφολογία της γλώσσας του.

ΠΗΓΕΣ:

• 1.     Deák, G. (2013). Word Learning. In H. Pashler (Ed.), Encyclopedia of the Mind (pp.778-783). Sage Publications Inc.
• 2.     Steele, S. C. & Mills, M. T. (2011). Vocabulary Intervention for School-age Children with Language Impairment: A Review of Evidence and Good Practice. Child Lang Teaching and Therapy, 27(3): 354–370.
• 3.     Wakerfield, E. M., Hall, C., James, K. H., & Goldin-Meadow, S. (2018). Gesture for generalization: gesture facilitates learning of words for actions on objects. Developmental Science, 21(5), n/a-n/a. https://doi.org/10.1111/desc.12656.
• 4.Eλεύθερη μετάφραση άρθρου του Lauren, Hanen SLP and Clinical Staff Writer ,Hanen.org