Στάδια γλωσσικής ανάπτυξης

Για όλα τα παιδιά, η γλώσσα εξελίσσεται με παρόμοιο τρόπο, προχωρώντας μέσα από μια σειρά σταδίων.

• Οχτώ έως δώδεκα εβδομάδων: Άναρθρες κραυγές.
• Έως πέντε μηνών: Μωρουδίστικη φλυαρία (τυχαία). Το βρέφος πειραματίζεται με το ύψος και την κλίμακα της φωνής του. Όλα τα βρέφη τείνουν να παράγουν τα ίδια “ψελλίσματα”(ήχοι όπως μπου, γκου, τα κ.α.)  ανεξάρτητα από τη μητρική τους γλώσσα.
• Έως οχτώ μηνών: Μωρουδίστικη φλυαρία (ελεγχόμενη). Τα ψελλίσματα μοιάζουν με μια μορφή συζήτησης, και οι ήχοι έχουν σχέση με τις λέξεις που χρησιμοποιούν οι γονείς. Το βρέφος ξεχωρίζει έναν αγαπημένο ήχο, τον οποίο χρησιμοποιεί συστηματικά σε παρόμοιες περιστάσεις.
• Έως δώδεκα μηνών: Πρώτα σημάδια ομιλίας: Το βρέφος χρησιμοποιεί τους ήχους που έχει μάθει, με σοβαρή έκφραση και τονισμό της φωνής του.
• Έως δεκαπέντε μηνών: Τα πρώτα λόγια. Το παιδί λέει πιθανότατα την πρώτη του λέξη, την οποία κατανοούν μόνο οι άνθρωποι που το γνωρίζουν.
• Έως δεκαεπτά μηνών: Εμπλουτισμός του λεξιλογίου. Πολλά δίχρονα παιδιά χρησιμοποιούν πάνω από διακόσιες λέξεις, ενώ καταλαβαίνουν πολύ περισσότερες.
• Έως είκοσι δύο μηνών: Σχηματισμός προτάσεων. Το παιδί αρχίζει να συνδυάζει δύο λέξεις μαζί, για να σχηματίσει μια σύντομη φράση. Από αυτή τη στιγμή και έπειτα, η ικανότητα του παιδιού να χρησιμοποιεί προτάσεις με όλο και περισσότερες λέξεις και πιο σύνθετα νοήματα αυξάνεται με εκπληκτικό ρυθμό.
• Δύο ετών: Το παιδί δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για τα ονόματα των ανθρώπων, χρησιμοποιεί εκατοντάδες λέξεις, και αναγνωρίζει με ευκολία τα μέρη του σώματός του.
• Τριών ετών: Το παιδί αρχίζει να χρησιμοποιεί επίθετα, ζητά να του διαβάζουν παραμύθια, ρωτάει συνεχώς και για όλα.
• Τεσσάρων ετών: Το παιδί έχει αρκετά πλούσιο λεξιλόγιο και χρησιμοποιεί αντωνυμίες. Του αρέσουν τα ρυθμικά ποιηματάκια και να γνωρίζει τα βασικά χρώματα. Μπορεί ακόμη να περιγράψει μια πρόσφατη εμπειρία του.
• Πέντε ετών: Το παιδί μιλά καθαρά και αρχίζει να γίνεται κατανοητό από τα άλλα παιδιά και τους ενήλικες.

Από αυτή τη στιγμή και πέρα, και με τη βοήθεια και του σχολείου, η γλωσσική ικανότητα του παιδιού βελτιώνεται συνεχώς.

Η εξέλιξη του λόγου ή και της ομιλίας του παιδιού, μπορεί να γίνεται με αργό ρυθμό ή να ακολουθεί άτυπη (μη αναμενόμενη) πορεία εξέλιξης. Σε αυτές τις περιπτώσεις μιλάμε για Εξελικτικές Διαταραχές Λόγου και Ομιλίας. Παράδειγμα τέτοιων διαταραχών είναι η “Εξελικτικές Φωνολογικές Διαταραχές” και η “Ειδική Γλωσσική Διαταραχή” όπου το παιδί χωρίς να υπάρχει άλλος λόγος (οργανικός) δυσκολεύεται να δημιουργήσει και να κατανοήσει ανάλογες με την ηλικία του γλωσσικές δομές. Με μία λεπτομερή εκτίμηση ο λογοθεραπευτής προσδιορίζει το επίπεδο γλωσσικής ανάπτυξης του παιδιού και παρεμβαίνει όταν αυτό παρεκκλίνει από τη φυσιολογική εξέλιξη ή δεν συμβαδίζει με τη χρονολογική του ηλικία.