Το σύνδρομο Down είναι μια γενετική διαταραχή, η οποία χαρακτηρίζεται από μια ποικιλία σωματικών και νοητικών προβλημάτων, τα οποία επιβραδύνουν τα στάδια σε όλους τους τομείς ανάπτυξης. Δεν μπορούμε πάντα με ασφάλεια να προβλέψουμε το βαθμό εξέλιξης της νοητικής και συμπεριφοριστικής ανάπτυξης του παιδιού με Down, αφού αυτός εξαρτάται τόσο από τη σωστή εκπαίδευση, όσο και από το οικογενειακό περιβάλλον, τα σύνοδα προβλήματα και τη στάση της κοινωνίας μέσα στην οποία ζει το παιδί. Διαβεβαιώνεται όμως, πως μέσα στο κατάλληλο σχολικό πλαίσιο, το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις ενδείκνυται να είναι το γενικό σχολείο, και με την κατάλληλη υποστηρικτική βοήθεια, το 80-90% των παιδιών μπορεί να εκπαιδευτεί με επιτυχία σε θέματα αυτοεξυπηρέτησης, κοινωνικών δεξιοτήτων και να αποκτήσει τις βασικές σχολικές γνώσεις.

ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ

Η γλωσσική ανάπτυξη στα άτομα με σύνδρομο Down παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις και χαρακτηρίζεται από απλή γλωσσική ανωριμότητα ως έλλειψη λόγου. Πρόκειται για την περιοχή με τη μεγαλύτερη δυσκολία. Ως πιθανές αιτίες έχουν θεωρηθεί βλάβες στην ακουστικοφωνητική δίοδο επικοινωνίας και δυσκολίες στην παραγωγή λόγου που συνδέονται με προβλήματα στο συντονισμό των κινήσεων. Η πρώτη λέξη για το παιδί με Down εμφανίζεται σε ηλικία περίπου 2 ετών και η πρόταση δύο λέξεων σε ηλικία 3 ετών (απόκλιση ενός έτους από το φυσιολογικό). Σε ηλικία 12 ετών φτάνει το λεξιλόγιο των 2000 λέξεων που αντιστοιχεί σε φυσιολογικό παιδί 5-6 ετών. Ο λόγος παραμένει τηλεγραφικός.

ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΗΣΗ

Η γραφή και η αρίθμηση είναι τομείς με μεγάλη δυσκολία για τα παιδιά με το σύνδρομο. Η δυσκολία αυτή έγκειται στα προβλήματα στη μνήμη βραχείας διάρκειας και/ή στην ακουστική σειριακή μνήμη (auditory sequential memory) Τα παιδιά με Σύνδρομο Down παρουσιάζουν μειωμένη οπτική διερεύνηση (visual scanning) και οπτικοκινητικό προγραμματισμό (occulomotor programming), ανεπάρκεια στην όραση, διάσπαση προσοχής και φτωχή οπτική επαφή (eye contact) Αυτοί οι παράγοντες συσχετίζονται με γλωσσική καθυστέρηση, δυσκολίες στη γραφή και στην αριθμητική, αλλά και με φτωχές επικοινωνιακές δεξιότητες όπως περιορισμένη ικανότητα να τηρούν και να ακολουθούν τη σειρά επικοινωνίας, να ακούν με προσοχή, να χρησιμοποιούν νεύματα με σημασιολογικό – επικοινωνιακό περιεχόμενο.

ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Ορισμένα παιδιά παρουσιάζουν βαριά νοητική υστέρηση, το μεγαλύτερο ποσοστό κυμαίνεται από μέτρια ως σοβαρή καθυστέρηση και ένα μικρό ποσοστό διαθέτει οριακή νοημοσύνη. Τα παιδιά με ΣD παρουσιάζουν κάποια  συμπεριφοριστικά που επηρεάζουν αρνητικά τη γνωστική τους ανάπτυξη.
Χρησιμοποιούν στρατηγικές γνωστικής αποφυγής όταν έρχονται αντιμέτωπα με δύσκολες καταστάσεις μάθησης και συχνά εμφανίζουν απροθυμία στο να αναλάβουν πρωτοβουλία στη μάθηση. Επίσης, είναι ανίκανα να παγιώσουν νέες γνωστικές δεξιότητες στο ρεπερτόριό τους και δεν χρησιμοποιούν την ικανότητα λύσης προβλημάτων.

Άλλα χαρακτηριστικά των παιδιών με Down που δυσκολεύουν τη γνωστική τους ανάπτυξη είναι:

• Δυσκολία στην αισθητηριακή συλλογή πληροφοριών από το περιβάλλον και την κατηγοριοποίησή τους.
• Αδυναμία γενίκευσης μιας δεξιότητας που έχουν διδαχθεί και εφαρμογής της σε καταστάσεις της πραγματικής ζωής.
• Αδυναμία να αφομοιώσουν σύνθετες γλωσσικές οδηγίες.
• Συγκέντρωση της προσοχής μόνο στις βασικές πληροφορίες αγνοώντας τις λεπτομέρειες και τα επιμέρους γεγονότα.
• Περιορισμένη βραχύχρονη μνήμη και μη επαρκώς ανεπτυγμένη ακουστική μνήμη.